Ο ηλεκτρικός σταθμός Ερμούπολης Σύρου (1900)

Εικ. 191. Ηλεκτρικός Σταθμός Ερμούπολης Σύρου (1906), (Πηγή: ΕΤΒΑ, Βιομηχανικά κτίρια στην Ερμούπολη, 2000)

Ο ηλεκτρικός σταθμός στην Ερμούπολη της Σύρου (βλ. εικ.191), κατασκευασμένος από την Αγγλική Εταιρεία Thomson – Houston το 1900,666 δεν διέφερε τυπολογικά από τους υπόλοιπους σταθμούς της ίδιας χρονολογικής περιόδου που υπήρχαν στον ελλαδικό χώρο. Ο λιθόκτιστος αυτός σταθμός, με το επιμελημένο ισόδομο σύστημα τοιχοποιίας, ορθογωνικής κάτοψης και διαστάσεων 34,5m x 16,50m χωριζόταν σε τρία μέρη για να καλύψει τις λειτουργικές ανάγκες του: α) το μηχανοστάσιο, όπου αρχικά υπήρχαν τρεις ατμοηλεκτρικές ομάδες667 (δύο ατμομηχανές Compound Eshey– Wyss 110 ίππων, με τις αντίστοιχες δυναμομηχανές 320 αμπέρ, και μια ατμομηχανή Compound Eshey – Wyss 185 ίππων, με δυναμομηχανή 520 αμπέρ) β) το λεβητοστάσιο, όπου υπήρχαν δύο ατμολέβητες σωληνωτοί Babcock Wilcox Ldt, (6 x 8 σωλήνες έκαστος, μήκους 4890mm και ένας ατμολέβητας επίσης σωληνωτός, Babcock Wilcox Ldt668 (7 x 9 σωλήνες, μήκους 5490mm), καθώς και αποθήκη γαιάνθρακα και γ) έναν ενιαίο χώρο, όπου υπήρχαν το κτίριο γραφείου και οι αποθήκες, καθώς και το ψυγείο για την ψύξη των μηχανών, στο οποίο γινόταν χρήση θαλασσινού νερού.669 Το λιθόκτιστο κτίριο της ηλεκτρικής εταιρείας στεγαζόταν με τετράριχτη ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη, διαθέτοντας όλα τα χαρακτηριστικά των νεοκλασικών κτιρίων, όπως συνέβαινε άλλωστε και όλα τα εργοστάσια της περιοχής της Ερμούπολης.

Το 1918, η εταιρεία μεταβιβάστηκε στον Νικ. Αντ. Βαλμά, ο οποίος αργότερα προέβη σε προσθήκες, τόσο στις μηχανολογικές όσο και στις κτιριακές εγκαταστάσεις. Συνολικά ο σταθμός διέθετε πέντε μονάδες670 παραγωγής κατά την εξαγορά από την ΔΕΗ, αφού προστέθηκαν δύο πετρελαιομηχανές Diesel 180HP και 90ΗΡ αντίστοιχα. Ο Βαλμάς ίδρυσε και παγοποιείο απέναντι από την ηλεκτρική εταιρεία, το οποίο λειτούργησε από το 1928.671 Το ηλεκτρικό εργοστάσιο κάλυπτε τις ανάγκες ιδιωτικού και δημοτικού φωτισμού, καθώς και βιομηχανικής κίνησης, στην περιοχή της Ερμούπολης και των περιχώρων, οι δε μετρητές καταναλώσεως ρεύματος ανέρχονταν στους 1.600.

Το κτίριο που στέγαζε την ηλεκτρική εταιρεία στην Ερμούπολη της Σύρου672 αποτελούσε ακόμα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα σχεδιασμού βιομηχανικού κτιρίου. Αν και τυπολογικά είχε ομοιότητες με τα υπόλοιπα εργοστάσια των ηλεκτρικών εταιρειών της ίδιας χρονικής περιόδου, μορφολογικά παρουσίαζε ιδιαιτερότητες που σχετίζονταν με την αρχιτεκτονική αντιμετώπιση εν γένει των βιομηχανικών κτιρίων στο νησί. Σε κάποιες περιπτώσεις η βιομηχανική αρχιτεκτονική της Ερμούπολης ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακή, με αρκετά κτίρια να μοιάζουν περισσότερο με Palazzo (βλ. σχ.50) παρά με εργοστάσια.673 Το ισόγειο κτίσμα της ηλεκτρικής εταιρείας, με την ορθογωνική κάτοψη και το επιμελημένο, ισόδομο σύστημα τοιχοποιίας, χτίστηκε για να στεγάσει τις μηχανές για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Η κύρια όψη του πλαισιωνόταν στα άκρα της από παραστάδες με μαρμάρινα κλασικά επίκρανα, ανάμεσα από τις οποίες ανοίγονταν τοξωτές πόρτες κατά μήκος του ισογείου. Μαρμάρινοι θολίτες πλαισίωναν τους ημικυκλικούς φεγγίτες, που κλείνονταν με περίτεχνες προστατευτικές σιδεριές. Επιστύλιο και γείσο επέστεφαν το ισόγειο αυτό τμήμα του κτιρίου, που ήταν προφανώς έτοιμο για να δεχτεί την κεραμοσκεπή.

(πατήστε πάνω στην εικόνα για μεγέθυνση)

(πατήστε πάνω στην εικόνα για μεγέθυνση)

(πατήστε πάνω στην εικόνα για μεγέθυνση)


Παραπομπές:

666 Χ.Αγριαντώνη, Α. Φενερλή, Ερμούπολη- Σύρος, Ιστορικό οδοιπορικό, ΔΕΑΕ, εκδόσεις Ολκός, Σύρος 2000, σελ. 51.
667 Αναλυτικός πίνακας υφιστάμενων εγκαταστάσεων, Ιστορικό Αρχείο ΕΤΕ, Σειρά ΧΧΧΙV,
Βιομηχανική Πίστη, Φάκελος: Ηλεκτρική Εταιρεία Σύρου, Ν.Α. Βαλμάς και Υιός ΟΕ.
668 Ibid, Αναλυτικός πίνακας υφισταμένων εγκαταστάσεων.
669 Ibid, Αναλυτικός πίνακας υφισταμένων εγκαταστάσεων.
670 Δ.Σαμίου, op. cit., σελ. 157.
671 Χ.Αγριαντώνη κ.ά., op. cit., σελ. 51.
672 Ι.Κατσιγιάννη, Α. Κονδύλη- Λάγαρη, Βιομηχανικά κτίρια στην Ερμούπολη, Πολιτιστικό Ίδρυμα
ΕΤΒΑ, σελ. 83.
673 Για παράδειγμα, αναφέρεται το τριώροφο κτίριο στην οδό Φολεγάνδρου. (Ιbid, σελ. 26)

Με άδεια αναδημοσίευσης από τη
Δρ. Γεωργία Χειρχαντέρη
Αρχιτέκτων-Μηχανικό ΑΠΘ, PhD ΕΜΠ,
Λέκτορα Εφαρμογών Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
από τη διδακτορική διατριβή της
"Τα κτίρια των πρώτων ηλεκτρικών εταιρειών κατά την περίοδο 1889-1940 / 50: 
ιδρυτικοί παράγοντες και σχεδιασμός", σελ. 200-203
την οποία ευχαριστούμε θερμά.
Tags: , ,

Syros Agenda - Οδηγός ψυχαγωγίας για τη Σύρο

Το Syros Agenda δε φέρει καμία ευθύνη για πιθανή τροποποίηση του προγράμματος. Bookmark and Share Print Friendly and PDF Print Print Friendly and PDF PDF Άδεια Creative Commons