Οι ταβέρνες της Σύρου το 1949



Ταβέρνα είναι, όπως μπορείτε να μαντέψετε, ένας χώρος όπου το φαγητό σερβίρεται με κρασί ή το κρασί πίνεται σκέτο, με λίγη τροφή "για να βοηθήσει την πέψη". Οι περιοχές που φιλοξενούν τις ταβέρνες της Ερμούπολης βρίσκονται κοντά στην προκυμαία. Πολλές καταλαμβάνουν ολόκληρο το ισόγειο κτιρίων πάνω στην αποβάθρα και έτσι έχουν εισόδους στην αποβάθρα και το παράλληλο δρόμο πίσω από αυτές. Είναι ανοιχτές από νωρίς το πρωί μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες και προσφέρουν στους ναυτικούς, τους ταξιδιώτες και τους ψαράδες γεύματα σε όλα τα μεταβαλλομένα ωράρια ανάλογα την εργασία τους. Σπάνια βλέπει κανείς μια ταβέρνα άδεια από πελάτες παρόλο που γεμίζει περισσότερο όταν σκοτεινιάζει.

Εστιατόριον "Ο Ερμής",
Στ. Παναγιωτόπουλου και Σϊας
εν Ερμουπόλει
(1912)
Θυμάμαι έντονα την πρώτη μου εμπειρία από μια ταβέρνα: Ήταν η νύχτα του Αγίου Ανδρέα, όταν ανοίχτηκαν για πρώτη φορά βαρέλια με νέο κρασί. Ο φίλος και οδηγός μου πρότεινε ότι θα έπρεπε να κάνουμε ένα γύρο της πόλης για να ανακαλύψουμε ποια ταβέρνα είχε το καλύτερο κρασί δεδομένου ότι αυτή θα γινόταν ο τόπος συγκέντρωσης των μερακλήδων, το bons viveurs, έως ότου το βαρέλι να τελειώσει και  να ανοιχτεί ένα καλύτερο αλλού. Ωστόσο, στην πρώτη ταβέρνα που επισκεφτήκαμε βρήκαμε δύο φίλους βαρκάρηδες,  το Θεμιστοκλή και τον Παναγή, με το "ξάδελφο ναύτη" του Θεμιστοκλή το Λουκή, ο οποίος είπε ότι θα ήταν παράτολμο να διακινδυνεύσουμε να πιούμε κρασί πηγαίνοντας κάπου αλλού. Καθίσαμε μαζί τους και ο ταβερνιάρης έφερε περισσότερα ποτήρια μπλε-εμαγιέ, που γέμιζαν με την πρώτη, με ελληνικό κρασί και πιάτα με μεζέ. Σε πολυτελή μέρη ο μεζές είναι λίγο περισσότερος από ένα ορεκτικό, αλλά σε μια πραγματική ταβέρνα κάποιος παίρνει ένα μπολ με σαλάτα, ψητά ψάρια, αυγά, γιαούρτι, τυρί, τηγανητό συκώτι και νόστιμο χταπόδι. Τρώγοντας ανάμεσα σε κάθε γουλιά η αίσθηση μέθης εντείνεται πέρα ​​από το συνηθισμένο.

Οι τρεις φίλοι είχαν ήδη ευθυμήσει όταν φτάσαμε και σύντομα τραγουδούσαν. Ιδιαίτερα στις ταβέρνες οι Έλληνες περηφανεύονται για το τραγούδι τους και ποτέ, όπως φαίνεται, δεν τραγουδούν άσχημα. Ακόμα και όταν μια ομάδα ξεφεύγει ευχάριστα και μεθάει, το τραγούδι είναι σωστό σε αρμονία και χρόνο και θυμάται τις λέξεις καθαρά. Σε πολλά τραπέζια τραγουδούσαν και ένα αγαπημένο τραγούδι ακουγόταν σε όλο χώρο. Άλλες φορές όλοι πίνουν σιωπηλά, ενώ μία γνωστή τραγουδίστρια τραγουδάει σόλο. Με τον αγκώνα στο τραπέζι, ακουμπώντας τη γωνία της γνάθου του στην παλάμη του, τραγουδούσε με κλειστά τα μάτια, το κεφάλι του έγερνε πίσω και ο λαιμός έτρεμε στην προσπάθεια του φωνητικού ελέγχου που απαιτούνταν για το τραγούδι. Στο γεμάτο από τον καπνό δωμάτιο, υπήρχε μια ηχώ σαν από άγριους ανθρώπους σε άγρια ​​μέρη μέσα σε μια αχαλίνωτη νοσταλγία. Στη συνέχεια χτυπούσαν το χέρι στο τραπέζι να ζητήσουν περισσότερο κρασί και ο Λουκής τραγουδούσε δυνατά την πρώτη γραμμή του "Μπάρμπα Γιάννη" και ολόκληρη η παρέα ξανατραγουδούσε δυνατά. Υπήρχαν πληρώματα από καΐκι  και ναυτικοί, σφουγγαράδες και έμποροι και στη μακρινή γωνία, ο εργένης γιατρός και ο δικηγόρος ο οποίος διαφωνούσε με τη σύζυγό του, μοναχικοί άνθρωποι που πάντα έτρωγαν μαζί σε αυτή την ταβέρνα. Επί του παρόντος, η πόρτα άνοιξε διάπλατα και μπήκε μια ομάδα αγοριών, παρασυρμένοι από το θόρυβο και το κέφι (αυτή η θαυμάσια ελληνική λέξη για την οποία  το «καλή διάθεση» είναι το καλύτερο που μπορεί να αποδοθεί στη μετάφραση). Ήταν μια ομάδα όπως και κάθε άλλη συμμορία αγοριών αλλά ήταν Έλληνες και ως εκ τούτου, η εφηβεία τους ήταν ξεχωριστή, με μια παράξενη ωριμότητα και νεανική ταπεινότητα, τόσο ακαταμάχητη ώστε ακόμη και οι μητέρες τους που διαμαρτύρονταν, ήταν υπερήφανες.

Αργότερα, με τα χέρια γύρω από το λαιμό του άλλου, πήγαμε κατά μήκος της προκυμαίας σε ένα καφενείο, όπου προσθέσαμε κονιάκ στον καφέ. Ένας βιολιστής ήρθε και οι Έλληνες της παρέας χόρεψαν παραδοσιακούς χορούς οδηγώντας ο ένας τον άλλο σε ένα ανακάτεμα φοξ-τροτ και ταγκό.

Όταν ο κόσμος κουράζεται από το βραδινό περίπατο του, οι ταβέρνες γεμίζουν. Αλλά η προκυμαία είναι γεμάτη με καφενεία και καταστήματα με γλυκίσματα. Παρά το γεγονός ότι στην πραγματικότητα οι περισσότερες ταβέρνες σε όλη την Ελλάδα είναι ασβεστωμένες και οι ιδιοκτήτες τους προτιμούν το μπλε ή το καφέ χρώμα, στην επιλογή κάποιου πάντα υπάρχει ένα ζεστό κόκκινο ή ώχρα. Ίσως είναι το ζεστό φως και το κόκκινο κρασί που χρωματίζουν την επιλογή τους. Αντιθέτως τα καταστήματα με τα γλυκίσματα είναι πάντα βαμμένα ένα φανταχτερό πράσινο. Τα καφενεία είναι σε αποχρώσεις του καφέ που δίνουν την εντύπωση άνεσης και συντηρητικού χρωματισμού διανθισμένα με πλακάτ διαφημίσεις τσιγάρων. Πράγματι, οι ελαιογραφίες που επαναλαμβάνονται τόσο συχνά στους τοίχους των καφενείων, ο ροδαλός εύζωνας στο κίτρινο φόντο της διαφήμισης για την μπύρα Fix που χαιρετά τόσο έντονα, είναι χαρακτηριστικό της χώρας, όπως η καθαρός ελληνικός αέρας. Τα αυστηρά μουστάκια των ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης, τα μεγάλα και παθιασμένα μάτια τους και τα πλούσια διακοσμημένα σακάκια τους, όπως απεικονίζονται σε πολλά δημοφιλή έντυπα, είναι μέρος της Ελλάδας, όπως οι ιδιαίτερες περιοχές των αρχαίων ερειπίων που εντυπωσιάζουν τόσο τον τουρίστα όταν βγαίνει στην ξηρά από το πλοίο.

Αυτά τα καφενεία βγάζουν επίσης τραπεζάκια και καρέκλες στην αποβάθρα και προσπαθούν να διασκεδάσουν τους πελάτες τους με τη μουσική από το γραμμόφωνο που ενισχύεται μέσω πικάπ και ηλεκτρικών ηχείων. Ο επίμονος και δυνατός ήχος τους είναι ένα μέρος του χαρακτήρα της Σύρου, κάτι ιδιαίτερο. Τις ζεστές νύχτες της άνοιξης, ενώ υπάρχει κίνηση στις ταβέρνες, υπάρχει μια ηρεμία κατά μήκος της προβλήτας και μόνο λίγοι άνθρωποι κάθονται στα καφενεία ή φέγγει μόνο το εσωτερικό από τα ζαχαροπλαστεία. Από τα πικάπ ακούγονται τα νοσταλγικά ταγκό τους ή τα ρεμπέτικα τραγούδια για τους μάγκες. Αλαζόνες ή εξαθλιωμένοι, ζουν μια περίεργη ζωή υπό την επήρεια ναρκωτικών και βρίσκονται σε κατάσταση εκγρήγορσης και ύπνου. Τα τραγούδια αυτά προέρχονται από τα βάθη της έντονης και ζωντανής εξωπραγματικότητας τους. Εκφράζουν τους θρήνους και τους πόθους με τους οποίους οι μάγκες αντιδρούν στην πραγματικότητα του κόσμου.

Ο Μάρκος Βαμβακάρης
Ο Μάρκος είναι ο μεγάλος συνθέτης των τραγουδιών για τους μάγκες. Είναι ένα άνθρωπος που παίζει στη δική του ορχήστρα αποτελούμενη από κιθάρα, βιολί, σαντούρι και πιάνο. Παίζουν για τους ναυτικούς και τους μάγκες κοντά στην πλατεία στο κέντρο της Αθήνας ή στην ακτή του Νέου Φαλήρου. Σε όλη την Ελλάδα η ιδιαίτερη φωνή του Μάρκου, υποδέχεται τον καθένα στις ταβέρνες και τα καφενεία. Ιδιαίτερα στα λιμάνια ο καθένας καταλαμβάνεται από τη θλίψη αυτής της φωνής, όπως τραγουδά τα τραγούδια του και συνοδεύει τις λέξεις του ρεφρέν με την κιθάρα του. Ο ενθουσιασμός για τη μουσική του Μάρκου ήταν καταπληκτικός ήδη από τον πόλεμο, όπου λόγω της απόγνωσης και του αδιέξοδου, είχε ανταπόκριση σε κάθε Έλληνα. Όμως αυτός ο λαός δεν έχει δει ακόμα τη λάμψη της ελπίδας που θα τους συσπειρώσει ενάντια στην αποπνικτική μιζέρια με την οποία αντιμετωπίζουν την καταστροφή και την απόγνωση που τους έφερε ο πόλεμος. Η μουσική του Μάρκου εκφράζει ακριβώς τη νοσταλγία τους για κάτι κάποτε αληθινό, αλλά που έχει εντελώς φύγει. Παρόλη την ευθυμία τους και το κέφι τους, υπάρχει μια μελαγχολία που εκφράζεται όταν οι άνδρες τραγουδούν αυτά τα τραγούδια και χορεύουν αυτά τα χασάπικα και ζεμπέκικα, στους ρυθμούς της μακράς μονότονης μουσικής του Μάρκου.



Ένα τμήμα της προκυμαίας είναι γεμάτη με καΐκια, αγκυροβολημένα με την πρύμνη. Βρίσκονται ήσυχα και περιστασιακά κάποιοι να κάθονται πάνω τους στο σκοτάδι. Μέρος από το πλήρωμα κοιμάται εκεί ως φύλακες. Τα πληρώματα γεμίζουν τα καφενεία και τις ταβέρνες και μετά επιστρέφουν στο πλοίο από την πολύβουη ζωή του λιμανιού στο σιωπηλό, ταλαντευόμενο στο σκοτάδι σκάφος. Υπάρχουν σκοτεινά κενά τμήματα της προκυμαίας, όπου τα καταστήματα είναι κλειστά. Μόνο λεπτές ακτίδες φωτός υπάρχουν, όπου υπάρχει ζεστασιά και μουσική. Τα σκοτεινά τμήματα τονίζονται από τους μακρινούς  ήχους του γραμμόφωνου.

Μια χαρούμενη ομάδα των ανδρών ξαφνικά σκοντάφτει. Αλλά έχουν περάσει, πριν να τους φτάσουμε, ή σιωπούν καθώς περνάμε, διατηρώντας την απόλαυσή τους μυστική και ιδιωτική. Μόνο ένας σερβιτόρος μαζεύει τις καρέκλες. Το λιμάνι ησυχάζει, παραδίδεται στον ύπνο και αισθάνεσαι ξένος, μόνος σου. Ή ίσως έχεις συνηθίσει την παρέα. Μπορεί να είσαι ξένος αλλά είναι πάντα ευπρόσδεκτος. Και όταν είσαι μακριά από τις φωνές των συντρόφων σου δεν είναι πλέον δελεαστικό το τραγούδι, δίπλα στο νερό.


από τον Christopher Kininmonth
The Geographical Magazine (10/1949)
Επιμέλεια άρθρου - Μετάφραση στα ελληνικά:
Η Ομάδα του Syros Agenda
Άδεια Creative Commons
Tags: ,

Syros Agenda - Οδηγός ψυχαγωγίας για τη Σύρο

Το Syros Agenda δε φέρει καμία ευθύνη για πιθανή τροποποίηση του προγράμματος. Αν σας άρεσε αυτό που διαβάσατε, διαδώστε το. Ευχαριστούμε! Bookmark and Share Print Friendly and PDF Print Print Friendly and PDF PDF Άδεια Creative Commons

Σχετικά με τα σχόλια

Το syrosagenda.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.